Achtergrond

Een groeiend tekort aan schoolleiders

Het project Buitenkans is ontstaan vanuit een urgente ontwikkeling in het primair onderwijs: het tekort aan schoolleiders neemt snel toe.

• Een groeiend deel van de huidige schoolleiders gaat de komende jaren met pensioen
• De instroom blijft achter
• De rol van schoolleiders wordt complexer en zwaarder

Tegelijkertijd zien we een kans: steeds meer professionals van buiten het onderwijs tonen interesse in een rol als schoolleider.

Dit roept een fundamentele vraag op:

Hoe ontwerpen we routes die zowel doorstromers als zij-instromers succesvol voorbereiden op schoolleiderschap?

Op initiatief van Onderwijsregio Oost-Nederland

Het project is geïnitieerd binnen de Onderwijsregio Oost-Nederland, in samenwerking met Stichting Onderwijs in.

Binnen deze regio werken tientallen schoolbesturen samen aan:

• het versterken van de onderwijsarbeidsmarkt
• het ontwikkelen van nieuwe opleidings- en instroomroutes
• het duurzaam organiseren van personeel

Buitenkans is opgezet als een verkenning én ontwikkeltraject om:

• regionale behoeften te verbinden met landelijke kennis
• te komen tot een concreet en toepasbaar ontwerp voor schoolleiderschapstrajecten

Doel van het project

Het project had een helder en praktisch doel:

Ontwikkel een gedragen en toepasbaar prototype voor een regionaal traject richting schoolleiderschap, dat zowel doorstromers als zij-instromers ondersteunt.

Concreet richtte het project zich op:

• Het versterken van doorstroom van onderwijsprofessionals
• Het aantrekken van nieuwe doelgroepen (zij-instromers)
• Het ontwerpen van een duurzame aanpak voor werving, selectie, opleiding en begeleiding

Werkwijze van het project

Het project is opgezet als een combinatie van onderzoek, co-creatie en ontwerp.
Onderstaande stappen laten zien hoe we tot de inzichten en het prototype zijn gekomen.

Wat hebben we geleerd?

Uit alle stappen samen zijn een aantal consistente inzichten naar voren gekomen.

Succesvolle trajecten voor schoolleiderschap bestaan niet uit losse interventies, maar uit een samenhangende keten van:

• oriëntatie
• selectie
• matching
• opleiding
• begeleiding

Daarnaast werd duidelijk dat:

• zij-instromers en doorstromers dezelfde stappen doorlopen, maar andere behoeften hebben
• maatwerk essentieel is
• zowel de kandidaat als de organisatie zich moet ontwikkelen

Van inzichten naar handreiking

De opbrengsten van het project zijn vertaald naar deze handreiking. Tijdens het traject werd duidelijk dat veel schoolbesturen en onderwijsregio’s het belang van zij-instroom erkennen, maar tegelijkertijd zoeken naar concrete handvatten om hier in de praktijk invulling aan te geven. Er is behoefte aan richting en toepasbaarheid, zonder te vervallen in een vast model dat geen ruimte laat voor context.

Daarom is gekozen voor een handreiking die niet voorschrijft wat er moet gebeuren, maar ondersteunt bij het maken van onderbouwde keuzes. De handreiking bundelt inzichten uit onderzoek, praktijkervaring en co-creatie en vertaalt deze naar:

• ontwerpprincipes (wat werkt en waarom)
• concrete stappen (hoe pak je het aan)
• bouwstenen en voorbeelden (hoe kan het eruit zien)

Daarbij staat niet één vast programma centraal, maar een flexibel ontwerkkader dat aangepast kan worden aan de specifieke situatie van een regio of bestuur. Op die manier vormt de handreiking een brug tussen inzicht en toepassing: van weten wat nodig is, naar daadwerkelijk organiseren wat werkt.

Meer weten of meedoen?

Wil je met deze inzichten aan de slag in jouw regio of bestuur? Neem contact met ons op en sluit aan bij de volgende ontwikkelstappen.